Thijs@hobbymatig.nl

 

 

VETAG staat voor VEhicle TAGging, en is een systeem wat voertuigen van het openbaar vervoer, maar ook van hulpdiensten voorziet van voorrang bij kruispunten met een VRI [verkeers regel installatie]. Ook worden slagbomen, palen, enzovoorts bediend door dit systeem.

VETAG is in de jaren 70 van de vorige eeuw ontwikkeld door Phillips. Sedert enkele jaren is er tevens een opvolger, het KAR systeem. Dit staat voor Korte Afstands Radio, en werkt onder andere met GPS. Hier maak ik op den duur een apart hoofdstuk voor.

Om je een beetje wegwijs te maken in de wereld van VRI's volgt hier een systeem overzicht.

Er zijn grofweg gezegd 2 typen VRI's, de starre, en de niet starre. Star wil zeggen dat er een vast patroon is welk verkeerslicht na welke komt, en hoe lang deze op groen blijft. Dit werd vroeger veel toegepast. Niet star wil zeggen dat er gedetecteerd word waar de auto's staan, en wie er eerst was. Wie het eerst komt wie het eerst maalt. Er zijn ook nog half-starre VRI's, die hebben wel een vast patroon voor wat betreft te volgorde, maar als er op een bepaalde rijstrook geen verkeers aanbod is, gaat hij naar de volgende. Of in elk geval naar de rijstrook waar wel verkeersaanbod is.

De schuin getekende lus is een gewone verkeers detectie lus, en werkt als een soort metaaldetector. Er oscilleert een signaal van 10 KHZ in, in de VRI computer word daar een 2de signaal van 20 KHZ aan toegevoegd. De som is dus 30KHZ, en zodra er iets van metaal op staat, induceert het signaal van 10 KHZ, en word de som 20 KHZ. Daaraan kan de VRI computer zien of er een auto aanwezig is. Voor fietsers werkt dit ook zo, alleen zijn deze lussen wat gevoeliger, omdat een fiets kleiner is.

Een voertuig wat voorrang dient te krijgen, zoals een bus/taxi, maar ook politie/brandweer/ambulance, hebben een zogenaamde transponder onder het voertuig hangen. Er liggen op busroutes speciale VETAG lussen. Een transponder zend een signaal uit naar de lus waardoor de VRI computer weet dat er een bus o.i.d. aankomt, en zet het goede verkeerslicht op groen.

Een VETAG lus zend elke 24 mS een signaal uit van 95 KHZ. Indien er zich boven de lus een VETAG transponder bevind, ontvangt deze dat signaal, en zend een 32 bits signaal terug, waarin elke bit 0,5 mS duurt. Het hele treintje duurt dus 16 mS, en na 8 mS zend de lus in het wegdek dus weer die 95 KHZ uit, waardoor het hele circus weer overnieuw begint. Dit gaat eindeloos door zolang de transponder zich boven de lus bevind. Het bereik is klein, maximaal 1,5 tot 2 meter.

Het treintje van 32 bits bevat informatie over het wel/geen openbaar vervoer, stads/streekbus, lijnnummer, omloopnummer, rijrichting. De exacte code is mij wel bekend, maar uit verkeerstechnische veiligheid redenen laat ik deze hier achterwege.

Nadat het voertuig met transponder zich ingemeld heeft bij de inmeldlus, krijgt hij zo snel mogelijk groen [of wit], en pas nadat hij over de uitmeldlus is gereden gaat de VRI weer verder met zijn normale cyclus. Meld de bus zich echter niet uit, om wat voor reden dan ook [file, bus andere kant op gereden], dan gaat hij na 90 seconden weer over op de normale cyclus.

Dit is een VETAG transponder, afkomstig uit het openbaar vervoer:

De VRI computers zijn die grijze kasten die opduiken bij dergelijke kruisingen. Software die gebruikt word om aan te geven welke lus waarvoor is, en wie het meeste prioriteit krijgt kan er als volgt uit zien:

Onderstaand apparaat is een Code Control Box, afkomstig uit het Openbaar Vervoer. De transponder die hier 2 plaatjes naar boven afgebeeld staat zit hieraan gekoppeld met een 22 aderige kabel. Op deze box is LIJN95 ingesteld. De VRI waar deze transponder zich zal aanmelden weet welke kant LIJN95 op gaat, en zal de bus voorrang geven. Verder is te zien dat het DIENSTWAGEN nummer 33 is. Dit nummer wordt ook wel de OMLOOP of WAGENLOOP genoemd. Stel dat een buslijn 1 uur duurt, en er elk kwartier een bus rijdt. Dan heb je dus 4 bussen nodig om dat te kunnen doen. Met behulp van die OMLOOP nummers worden de bussen uit elkaar gehouden. Het OMLOOP is overigens niet per lijn, maar per standplaats. Dit komt omdat bussen soms ook van lijnnummer veranderen, en dan zou het OMLOOP nummer mee moeten veranderen. Ook heeft dit te maken met de diensten, en dus ook de lijnen waar de bussen op rijden. Een bus die geschikt is voor rolstoelen moet bijvoorbeeld op omloop 560561, want die omloop rijdt op lijnen waar dit nodig is. Of er moet op omloop 560681 perse een gelede wagen, want die lijn is heel druk. Overigens worden voor het OMLOOP nummer in de VETAG alleen de laatste 2 cijfers van het omloopnummer gebruikt. In de VRI computer is bovendien aan de hand van het LIJN en OMLOOP nummer af te leiden of de bussen wel of niet op tijd rijden. Het wieltje helemaal rechts op de CCB, kan ingesteld worden op 0 of 1. 0 wil zeggen de heenweg, en 1 de terugweg. Deze functie wordt eigenlijk nooit gebruikt. Maar kan gebruikt worden bij bijvoorbeeld slagbomen oid, de heenweg heeft dan voorrang op de terugweg. Verder zit er links een schakelaar op die AUTO / HAND weergeeft. In de AUTO stand geldt het LIJN en OMLOOP nummer. In de HAND stand geldt een draaischakelaar links van de chauffeur, waarmee hij aangeeft LINKSAF, RECHTDOOR of RECHTSAF te willen. Deze functie wordt al jaren niet meer gebruikt, en wordt sinds ongeveer 1994 niet meer in bussen ingebouwd. In Meppel is mij nog 1 punt bekend waar deze functie werkt. Overigens werkt daar de functie van het LIJNnummer ook gewoon.

Hieronder zie je een zogenaamde IB2 unit. Deze vervangt vandaag de dag de CCB die hierboven staat. De chauffeur hoeft de codes nu niet meer zelf in te stellen, maar dit gebeurt automatisch vanuit de boordcomputer in de bus, die ook de bestemming aan de voorzijde van de bus weergeeft, en eventueel ook voor de dynamische reisinformatie zorgt in de bus. Al dan niet met automatische halte afroep.  Links zit een COM aansluiting. Deze is verbonden met een COM poort op de boordcomputer. In het midden geschied de voeding, 24 volt en 12 volt. Rechts zit de uitgang, daar zit die 22 aderige kabel aangesloten, de gebruikte transponders zijn gelijk gebleven.

Dit plaatje toont een testopstelling. Op de computer is software geladen die gebruikt wordt door openbaar vervoer bedrijven om de IB2 te tesetn en eventueel te programeren. Er draait nu een test programma die net doet of hij alle code's bij langs gaat.

Hier is links de transponder te zien. deze hangt dus normaal onder het voertuig. Deze zit nu via de IB2 aan het testprogramma gekoppeld. Rechts op de foto is een VETAG tester te zien. Hier zit een oppikspoel in, normaal zit deze in het wegdek gevreesd. Te zien op het display: BS 399 / 79. Wat staat voor Busvervoer, Streekdienst, LIJN399, OMLOOP 79.  Als de letter B er niet had gestaan, dan betekend dat dat het niet om een bus gaat, maar om een hulpdienst. Ambulance bijvoorbeeld. Streekdienst had ook Stadsdienst kunnen zijn. Echter wordt hier vandaag de dag geen onderscheid in gemaakt. Ten tijde van de invoer van dit systeem [jaren70] had de stadsdienst voorrang. 399 is het hoogst haalbare lijnnummer. En datzelfde geld voor het getal 79, het omloop nummer.

 

 

               Werking  Vetag